کانال کیوبیس در تلگرام را دنبال کنید
آهنگسازی
آهنگسازی
آموزش فارسی فالش گیری
آموزش فارسی آهنگسازی با کامپیوتر
آموزش فارسی حرفه ای کیوبیس
حرفه ای ترین آموزش فارسی تصویری مبانی و تئوری موسیقی در ایران
آموزش فارسی ساخت ریتمهای 6/8 ایرانی عربی بندری ترکی عربی



آهنگسازی
صفر تا صد آموزش فارسی کیوبیس پک 1
صفر تا صد آموزش فارسی کیوبیس پک 2


دانلود کیوبیس 8 cubase با لینک مستقیم رایگان و آموزش نصب فارسی

دانلود رایگان وی اس تی استرینگ شرقی Fayez Saidawi Oriental Strings با لینک مستقیم تک پارت از سرور سایت



آموزش آهنگسازی فارسی

+ پاسخ به موضوع
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 1 , از مجموع 1

موضوع: ساختمان ترانه*

  1. Ramin95 آواتار ها
    Ramin95
    شماره کاربری
    4941
    Contributor
    شهریور /۱۳۹۰
    2,321
    مثبت های دریافتی
    + های دریافتی570
    0
    سپاس از شما 805 بار در 677 پست
    Follows
    0
    Following
    0

    پیش فرض ساختمان ترانه*

    پیش.گفتار: ترانه شعر نیست!
    اگر مشکلات بیرونی و عمومی، مانند برخورد یک بام و دو هوای دولت و رسانه های رسمی با موسیقی، رشد نکردن فرهنگ شنیداری، بازار رانتی و... را کنار بگذاریم و بخواهیم علتی درونی برای مشکلات ترانه.ی امروز ایران (از فضای خموده و به.ابتذال.افتاده..ای که تولیدات موسیقی پاپ را در برگرفته تا جلسات و کارگاه.هایی که نام ترانه را یدک می.کشند اما نتیجه.ای جز شعرخوانی در پشت تریبون و چاپ کتاب ندارند) پیدا کنیم، احتمالاً این یکی از درست.ترین گزینه.هاست:
    «یکسان.انگاری شعر و ترانه».
    .
    ابتدا ببینیم که این تلقی چگونه به آسیب و اختلال منجر می.شود و بعد به چیستی ترانه و تفاوت آن با شعر می.رسیم.

    ما تصور می.کنیم که ترانه شعر است. نهایتاً آن را شعری ساده می.دانیم که به زبان محاوره نوشته می.شود. (بی.پایگی این تفکیک، نیاز به توضیح دارد؟ آیا شعر را نمی.شود به زبان محاوره نوشت؟ آیا تمام شعرهایی که زبان و مفاهیم ساده دارند، ترانه.اند؟ آیا ترانه.ای که به زبان معیار نوشته شده و مفاهیم پیچیده.تری دارد، ترانه نیست؟)

    نتیجه.ی این تعریف و تفکیک غلط چیست؟

    شعرهایی ابتدایی در قالب.های رایج (چهارپاره، مثنوی، غزل و...)، با وزن.های عروضی و همراه قافیه.پردازی معمول در شعر کلاسیک تولید می.کنیم و این شعرها را به.نام ترانه در اختیار آهنگساز قرار می.دهیم؛ شاید بی.خبر از این.که موسیقی در حقیقت نه محدود به قالب شعری است و نه وابسته به وزن عروضی و قیدهایی از این دست. وقتی ما متنی در این چارچوبِ بسته. به آهنگساز می.سپاریم، علاوه بر آن.که بخشی از مشق او را -به غلط- نوشته.ایم، قفسی بی.دلیل هم (دست.کم در حوزه.ی ریتم و جمله..بندی موسیقیایی) ساخته.ایم که از همان ابتدا در را به.روی تازه.جویی و خلاقیت می.بندد.

    محدود کردن موسیقی به تساوی و تقارن رایج در قالب.های شعری کلاسیک چه نتیجه.ای جز همین ملودی.های تخت و بی.انعطاف دارد؟ طبیعی نیست که تولید صدها و هزاران چهارپاره در چند وزن ثابت به تکرار و ابتذال بینجامد؟ آموزش قواعد شعر به.جای مبانی ترانه و قالب.کردن نقدِ خام.دستانه.ی شعر به.جای نقد ترانه، پیامدی جز تولیدِ انبوهِ ترانه.سراهای مَجازی و نهایتاً کاغذی خواهد داشت؟
    .

    ما ترانه را کلامی می.دانیم که همراه با موسیقی یا دست.کم برای همراهی با موسیقی (با رعایت موازین موسیقیایی) نوشته می.شود.بنا بر این دیدگاه، آن.چه ترانه را شکل و ماهیت می.دهد، نه شعر که موسیقی است. در نتیجه برای پرداختن به ساختمان ترانه (Song Structure) نه به قالب.های شعری و چارچوب.های ادبی، که به فرم.های موسیقیایی (Musical forms) رجوع می.کنیم. خوش.بختانه ساخت.های موسیقیِ باکلام توسط دانش.ورزان ترانه و موسیقی دنیا، شناسایی و دسته.بندی شده و در کتاب.ها و مقالات متعدد مورد بحث و بررسی قرار گرفته و سال.هاست که به.صورت اصولی و مدون در دوره.های دانشگاهی و کارگاهی ترانه.سرایی (Lyrics Writing) و ترانه.سازی (Song Writing) تدریس می.شود.

    ما با استفاده از آموزه.های این منابع -که تلاش می.کنیم آنها را بومی.سازی و با موسیقیِ باکلام ایرانی منطبق کنیم- نگرش جهانی به ترانه را با هدف زمینه.سازی برای پرورش «ترانه.ساز» (Song Writer) به.جای شعرنویس (که اصطلاحاً ترانه.سرا نام گرفته) پی .می.گیریم.
    .
    در ابتدای راه، ساخت.ها و ال...ای ترانه.سازی را که -در کمال تعجب- تقریباً از حضور در تمام کتاب.ها، مقالات و جلسات آموزشی ترانه بازمانده.اند، در کنار مثال.هایی از موسیقی مردمی ایران بررسی کنیم.

    در این مبحث، نخست با سنگ.های بنا یا اجزاء ترانه آشنا می.شویم و بعد کارکرد آنها را در سه ساخت بسیار رایج (AAA/AB/AABA) و شکل.های بسط.یافته.ی آنها بررسی می.کنیم. در پایان، به معرفی نمونه.هایی از تغییر و تنوع.بخشی در این ساخت.ها می.پردازیم.
    .
    اما پیش از ورود به بحث، لازم است به سوالی پاسخ دهیم:
    .
    • لزوم درک و یادگیری ساختمان ترانه چیست؟
    1- همان.طور که گفتیم، هدف اصلی ما پرورش «ترانه.ساز» است. ترانه.ساز یعنی مولف یک قطعه. موسیقی باکلام؛ کسی که کلام و ملودی می.سازد. بدیهی است که برای شکل.دادن به یک آهنگ، باید ساختار، بخش.بندی و شیوه.ی ترکیب عناصر سازنده.ی آن را شناخت.2- فرض می.کنیم که مخاطبان صرفاً به ترانه.سرایی علاقه یا فقط در این زمینه استعداد دارند.
    .
    الف. در موارد زیادی لازم می.شود که ترانه.سرا روی ملودی بنویسد. هرچند که بدون شناخت از بخش.های یک آهنگ نیز می.شود صرفاً بر اساس آواها روی ملودی کلام گذاشت، اما قطعاً شناخت ساختمان ترانه و سنگ بناهای آن و اطلاع از کارکرد هر کدام از آنها، باعث کمک جدی به ترانه.سرا در نوشتنِ کلامِ مناسب.تر می.شود و علاوه بر این، یک دید کلی و وسیع به او می.دهد تا بتواند نوشتار خودش را در بخش.های مختلف موسیقی تصور کند و بر اساس این دید، از بالا که نقشه.ی ترانه را نشان می.دهد، کلام خود را پیش ببرد.
    .
    ب. حتی اگر قرار باشد ترانه.سرا به همین شیوه.ی رایج، ابتدا ترانه.اش را بنویسد و بعد در اختیار آهنگساز قرار دهد تا روی آن ملودی بگذارد، لازم است که در این متن، ساختار ترانه رعایت شده و پیشنهادی موسیقیایی وجود داشته باشد. همان.طور که ما به هر نوشته.ای، فیلم.نامه یا نمایش.نامه نمی.گوییم و اگر کسی طرح و یا اصلاً قصه.ای بنویسد و به.عنوان فیلم.نامه یا نمایش.نامه ارائه کند، از سوی هیچ حرفه.ای (و حتی غیرحرفه.ای) در حوزه.ی سینما و تئاتر پذیرفته نخواهد شد. یعنی نیاز است که ساختار و قواعد فیلم.نامه.نویسی یا نمایش.نامه.نویسی در این متن رعایت شود تا نام آن را فیلم.نامه یا نمایش.نامه بگذاریم (حالا چه این متن ساخته شود و چه ساخته نشود).

    در نتیجه، مثلاً یک چهارپاره.ی شش.بندی یا یک مثنوی هشت.بیتی تنها یک قطعه شعر است که در آن به.هیچ.وجه مشخص نشده کدام ساختمان ترانه مد نظر است و هر یک از این چهارپاره.ها یا بیت.ها قرار است در کدام نقش و به.عنوان کدام سنگ از بنای ترانه ظاهر شوند.
    .

    ترانه را چون سازه.ای در نظر بگیرید. این سازه از چه. مواد و قطعاتی ساخته شده؟ کنار هم قرار گرفتن کدام اجزا، این کُل را شکل داده است؟یک قطعه. موسیقی باکلام اجزاء مختلفی دارد که برخی کلامی (Lyrical) و برخی موسیقیایی (Musical) هستند. در این قسمت به بخش.های کلامی یک آهنگ می.پردازیم و در مراحل پیشرفته.تر، ترکیب این دو دسته را بررسی می.کنیم.
    .
    1- بند (Verse): هر ترانه.ای دست.کم یک بند دارد. بند، جزء اصلی و لازم هر ترانه است. ترانه.هایی (هرچند اندک) فقط از یک بند تشکیل شده.اند، اما چیزی کم.تر از این قابل تصور نیست. بندها طرح و داستان ترانه را پیش می.برند و از. نظر شکلی و مفهومی در امتداد یک.دیگرند.
    .
    2- ترجیع.بند (Chorus): اکثر ترانه.هایی که می.شناسیم، یک بندِ تکرارشونده دارند؛ گاهی دو بار، سه بار و حتی بیشتر. ترجیع.بند، همان قسمتی است که بعد از تمام شدنِ یک بند می.شنویم و انتظار داریم که در پایانِ بند یا بندهای بعدی باز هم بشنویم. همان بخشی که قرار است بعد از شنیدن آهنگ، بیشتر از بقیه.ی بخش.ها در ذهن.مان بماند؛ چون هم از نظر کلامی و هم از نظر موسیقیایی برجسته شده و غالباً حرف اصلی یک قطعه. موسیقیِ باکلام را در این بخش می.شنویم.
    .
    3- گوشواره (Refrain): گاهی آن بخش تکراری ترانه، یک «بند» نیست. ممکن است یک جمله و حتی گاهی یک کلمه باشد. بخش.های تکراری کوتاه.تر از بند را که از نظر ملودی و محتوا در ادامه.ی بند هستند (و نه بخشی مستقل)، گوشواره می.گوییم.
    .
    4- پُل (Bridge): پُل با شکل.گیری و گسترش موسیقی راک به.طور جدی وارد ساختمان ترانه شد. پُل، بندی است که اغلب فقط یک.بار در ترانه می.شنویم. معمولاً وقتی دو بار تکرارِ بند و ترجیع.بند را شنیدیم، با پُل مواجه می.شویم؛ یک بندِ مستقل که از نظر شکلی و مفهومی با بقیه.ی ترانه متفاوت است. اگر ترانه به تکرار افتاده باشد، پُل فضا را می.شکند و حواس مخاطب را دوباره متوجه کار می.کند (چیزی شبیه گره.افکنی در فیلم.نامه.نویسی). این بخش از ترانه در متون بریتانیایی Middle-Eight هم نامیده شده که اشاره به جایگاه پُل در استاندارد 32 میزانی (8-8-8-8) دارد.
    .
    5- پیش.ترجیع یا سَکّو (Pre-Chorus): در بعضی ترانه.ها بعد از بند اصلی، بندی وجود دارد که مانند ترجیع.بند در هر بخش از آهنگ تکرار می.شود و در واقع زمینه.ساز ترجیع.بند است. شاید بشود گفت که این ترانه.ها ترجیع.بندی طولانی.تر یا دوبندی دارند، اما برای اشاره.ی دقیق به این بخش، از اصطلاح.های «پیش.-ترجیع» یا «سَکّو» استفاده می.کنیم. «سَکّو»یی که شنونده را از بند به سمت هدف آهنگ -یعنی ترجیع.بند- پرتاب می.کند.
    .
    • ساخت.های اصلی ترانه
    به.طور کلی در ترانه.سازی سه ساخت اصلی و رایج وجود دارد که بیشترین قطعات موسیقی باکلام بر پایه.ی آنها طراحی و اجرا شده و بقیه.ی ساخت.ها نیز یا بر اساس گسترش و رنگ.آمیزی این سه ساخت.، شکل گرفته.اند و یا بر پایه.ی آنها قابل توصیف.اند.این سه ساخت. به.زبان ساده، ساخت.های تکی، دوتایی و سه.تایی هستند که در ادامه به توضیح آنها همراه با مثال.هایی از ترانه..های فارسی می.پردازیم.
    .
    1- تکبند (AAA)
    .ساخت مُکرّر یا Strophic
    .
    الف: بند ساده:
    امروزه کمتر با ترانه.هایی مواجه.ایم که صرفاً از یک بند یا در واقع تکرار یک بند تشکیل شده باشند، اما این ساخت در گذشته.ای نه.چندان دور -چه در ایران و چه در جهان- بسیار مورد استفاده قرار گرفته است. تعداد زیادی از ترانه.های محلی ایرانی که اتفاقاً در دوران معاصر هم مورد استقبال موزیسین.های سنتی و مدرن قرار گرفته و بارها بازسازی و بازخوانی شده.اند، چنین ساختی دارند. برای نشان دادن هر بند این ساختار از حرف A استفاده می.کنیم.
    برای نمونه به ترانه.ی «دختر شیرازی» توجه کنید:
    .

    دختر شیرازی جونُم، دختر شیرازی
    چشات.و به من بنما تا شوُم راضی
    چشام.و می.خوای چه.کنی بی.حیا پسر؟
    بادوم تو بازار ندیدی؟ این.م مثل اونه
    ولیکن نرخش گرونه
    .دختر شیرازی جونُم، دختر شیرازی
    موهات.و به من بنما تا شوُم راضی
    موهام.و می.خوای چه.کنی بی.حیا پسر؟
    کمند تو بازار ندیدی؟ این.م مثل اونه
    ولیکن نرخش گرونه
    .
    • .
    • همین.طور که می.بینید، یک بند که دارای ملودی واحدی است، با تغییراتی کوچک در کلام، چند بار تکرار می.شود و آهنگ به پایان می.رسد. البته در بیشتر موارد، کلام در بندهای مختلف کاملاً متفاوت است و فقط ملودی ثابت می.ماند.)
    .
    ب: بند و گوشواره (Verse and Refrain)
    این ساخت دقیقاً مانند ساخت پیشین عمل می.کند، یعنی بندها عیناً تکرار می.شوند اما کلمه یا جمله.ای تکراری در انتهای هر بند می.آید. این «گوشواره» معمولاً حاوی عنوان آهنگ هم هست. ساخت «بند و گوشواره» به.نوعی زمینه.ساز شکل..گیری پرطرفدارترین ساخت ترانه یعنی «بند-ترجیع.بند» است که در بخش بعد به آن خواهیم پرداخت. اما لازم است بگوییم تفاوت اصلی این دو ساخت در تفاوت ماهیت و کارکرد «گوشواره» با «ترجیع.بند» است که به آن اشاره.ای کردیم.
    «گوشواره» یک جمله.ی موسیقیایی در ادامه.ی بند و از نظر محتوایی نوعی جمع.بندی است اما «ترجیع.بند»، بندی مستقل در موسیقی و نقطه.ی اوج آهنگ و به.لحاظ محتوایی جایگاه هدف کلام و پیام قطعه است. در این ساخت هر «بند و گوشواره» با حرف A مشخص می.شود.
    به.عنوان نمونه به. ترانه.ی محلی «مستُم مستُم» با ساختمان بند و گوشواره توجه کنید.
    .یک گل سایه.چمن، سایه.چمن، تازه شکفته، تازه شکفته
    نه دستُم به.ش می.رسه، به.ش میرسه، نه خُش می.افته، نه خُش می.افته.بیا بریم قبله کوتی، قبله کوتی، قالی کنیم فرش، قالی کنیم فرش
    بوریای سرخ و سفید، سرخ و سفید، منقلی پُر تَش، منقلی پُر تَش.
    1. .
    .
    اما این ساخت صرفاً به چنین ترانه.هایی محدود نمی.شود. یکی از کاربردهای باقدمت ساخت مُکرّر، ملودی.سازی بر روی شعر است. در موسیقی امروزی ما می.شود به آثار «سهیل نفیسی» اشاره کرد و خوانش او از اشعار نیمایی و سپید. در آلبوم.های «ری.را» و «چنگ و سرود» می.توانید. قطعات متعددی را با این ساختار بشنوید. برای مثال قطعه.ی «مهتاب» تک.بند و قطعه.ی «داروَگ» نمونه.ای از بند و گوشواره است.
    .
    1- بند-ترجیع.بند (AB)
    ساخت دوتایی (Binary) یا Verse-Chorus:
    بعد از دهه.ی 60 میلادی بیشتر آثار مردم.پسند در تمام دنیا با چنین ساختی عرضه شده.اند. یک بند، بعد ترجیع.بند و سپس تکرار دوباره.ی این الگو. گاهی بندی بین بند اصلی و ترجیع.بند قرار می.گیرد که همان.طور که اشاره شد به آن «پیش.ترجیع» یا «سَکّو» می.گوییم. در نمایش این ساختار، بند با حرف A و ترجیع.بند با حرف B مشخص می.شود.
    .
    نمونه.ی اول (بند-ترجیع.بند):
    خالی (زویا زاکاریان / سیاوش قمیشی)من، خالی از عاطفه و خشم
    خالی از خویشی و غربت
    گیج و مبهوت بین بودن و نبودن
    عشق، آخرین همسفر من
    مثل تو من.و رها کرد
    حالا دستام مونده و تنهایی من
    ترجیع.بند (B):
    ای دریغ از من که بی.خود مثل تو
    گم شدم، گم شدم تو ظلمت تن
    ای دریغ از تو که مثل عکس عشق
    هنوزم داد می.زنی تو آینه.ی من
    بند (A):
    وای، گریه.مون هیچ، خنده.مون هیچ
    باخته و برنده.مون هیچ
    تنها آغوش تو مونده، غیر از اون هیچ
    ای ، ای مث من تک و تنها
    دستام.و بگیر که عمر رفت
    همه.چی تویی، زمین و آسمون هیچ
    ترجیع.بند (B):
    در تو می.بینم، همه بود و نبود
    بیا پُر کن من.و ای خورشید دل.سرد
    بی تو می.میرم، مثل قلب چراغ
    نور تو بودی، کی من.و از تو جدا کرد
    .
    (همان.طور که در این نمونه می.بینید، در مواردی ترجیع.بند، ملودیِ تکراری اما کلامِ متفاوت دارد. ترانه..ی «گل و تگرگ» از ایرج جنتی عطایی / سیاوش قمیشی نیز به همین شکل است. اما این شیوه از این بابت که اثر محتواییِ ترجیع.بند را کاهش می.دهد و به.خاطرسپاریِ آن را دشوار می.کند، چندان قابل توصیه نیست و قطعاً تکرار کلام در ترجیع.بند تأثیر بیشتری خواهد داشت.)
    .
    نمونه.ی دوم (بند-ترجیع.بند همراه با پیش.ترجیع یا سَکّو)
    (بند با حرف A، سَکّو با حرف B و ترجیع.بند با حرف C مشخص می.شود.)
    .
    تا روز مبادا... (شهیار قنبری / عبدی یمینی)پسِ پشتِ پنجره عادتِ مرگه
    باغِ پاییزیِ ما مسلخِ برگه
    واژه پوسیده، دلِ غزل گرفته
    جایی که شبنمِ گُل، خودِ تگرگهوقتی میرغضب خداوندِ زمینه
    وقتی هر شب.زده.ای ستاره.چینه
    از تو خوندن از تو سر رفتن و موندن
    عادت و حسرتِ دیرینه همینهبا تو رفتن تا ته خوابِ پریا
    با تو رقصیدن تا آخر صداها
    چه شکوهی داره با تو، با تو رفتن
    تا همیشه حتی تا روز مبادا
    • C):
      نورِ دیروز و هنوزم
    ای چراغِ سایه.سوزم
    گر بگیر از شامِ بی.ما
    تا تهِ روز مبادا...!ای هوای تازه.ی باغِ معلق
    ای قدیمی مثل خوابِ دورِ زورق
    همتی کن پای این طاق شکسته
    دل.دلی کن ای صدای خوبِ برحق
    • B):
      با تو رفتن تا ته خواب پریا
    با تو رقصیدن تا آخر صداها
    چه شکوهی داره با تو، با تو رفتن
    تا همیشه حتی تا روز مبادا
    • C):
      نور دیروز و هنوزم
    ای چراغ سایه.سوزم
    گُر بگیر از شام بی.ما
    تا ته روز مبادا...!
    .
    (اگر بخواهیم شیوه.ی بسط.یافتنِ این آهنگ بر پایه.ی ساختمانAB را نشان دهیم، باید چنین الگویی ترسیم کنیم: ABC. البته در این نمونه علاوه بر استفاده از پیش.ترجیع یا سکو، بخش اول آهنگ نیز از دو بند (همسان) تشکیل شده که جز نامتقارن کردنِ دو بخشِ آهنگ، تغییر عمده.ای در ساختار ایجاد نمی.کند.)
    .
    نمونه.ی سوم (بند-ترجیع.بند همراه با بند جایگزین)
    (بند با حرف A، بند جایگزین با حرف A’، سَکّو با حرف B و ترجیع.بند با حرف C مشخص می.شود.)
    .
    سقوط (شهیار قنبری / فریبرز لاچینی)
    بند (A):
    وقتی که گل در نمی.آد
    سواری این.ور نمی.آد
    کوه و بیابون چی.چیه؟
    وقتی که بارون نمی.آد
    ابر زمستون نمیاد
    این همه ناودون چی.چیه
    سَکّو(B):
    حالا تو دست بی.صدا
    دشنه.ی ما شعر و غزل
    قصه.ی مرگ عاطفه
    خوابای خوب بغل.بغل
    انگار با هم غریبه.ایم
    خوبیِ ما دشمنیه
    کاش من و تو می.فهمیدیم
    اومدنی رفتنیه
    .ترجیع.بند(C):
    تقصیر این قصه.ها بود
    تقصیر این دشمنا بود
    اونا اگه شب نبودن
    سپیده امروز با ما بود
    بند(A’):
    کسی حرف من.و انگار نمی.فهمه
    مرده، زنده، خواب و بیدار نمی.فهمه
    کسی تنهاییم.و از من نمی.دزده
    درد ما رو در و دیوار نمی.فهمه
    واسه.ی تنهایی خودم دلم می.سوزه
    قلب امروزیِ من خالی.تر از دیروزه
    سکّو(B):
    سقوط من در خودمه
    سقوط ما مثل منه
    مرگ روزای بچگی
    از روز به شب رسیدنه
    دشمنیا مصیبته
    سقوط ما مصیبته
    مرگ صدا مصیبته
    مصیبته، حقیقته
    حقیقته، حقیقته
    ترجیع.بند (C):
    تقصیر این قصه.ها بود
    تقصیر این دشمنا بود
    اونا اگه شب نبودن
    سپیده امروز با ما بود
    سپیده امروز با ما بود
    .
    (می.بینیم که در این ساخت، بند دوم عیناً تکرار بند اول نیست و تغییراتی در آن داده شده اما این تغییرات در اندازه.ی نیست که آن را بخشی مجزا (مثلاً پُل یا بندی تازه و مستقل) به.حساب بیاوریم. این مورد را با حرف A’ نشان می.دهیم و در نتیجه، الگوی این قطعه به این صورت نمایش داده می.شود: ABA’B).
    .
    نمونه.ی چهارم (ترکیبِ جُفتیAABB)
    .
    (باید توجه کنید که در نمایش این ساخت، برای «بند و ترجیع.بند» اول از حرف A و برای «بند و ترجیع.بند» دوم از حرف B استفاده می.شود. در واقع، مانند ال...ای قبلیِ واحد ما بند نیست بلکه یک «بند و ترجیع.بند» است.)
    .
    نماز (شهیار قنبری / اسفندیار منفردزاده)تنِ تو ظهر تابستون.و به یادم میاره
    رنگ چشمای تو بارون.و به یادم میاره
    وقتی نیستی زندگیم فرقی با زندون نداره
    قهرِ تو تلخی زندون.و به یادم می.آرهمن نمازم تو رو هر روز دیدنه
    از لبت دوسِت دارم شنیدنهتو مثِ وسوسه.ی شکارِ یک شاپرکی
    تو مثِ شوق رها .کردنِ یک بادبادکی
    تو همیشه مثِ یک قصه پُر از حادثه.ای
    تو مث شادی خواب.کردنِ یک عروسکیمن نمازم تو رو هر روز دیدنه
    از لبت دوسِت دارم شنیدنهتو قشنگی مثِ شِکلایی که ابرا می.سازن
    گُلای اطلسی از دیدن تو رنگ می.بازن
    اگه مَردای تو قصه بدونن که این.جایی
    برای بُردنِ تو با اسب بالدار می.تازناز لبت دوسِت دارم شنیدنهتو بزرگی مثِ اون لحظه که بارون می.زنه
    تو همون خونی که هر لحظه تو رگ.های منه
    تو مث خواب گل سرخی، لطیفی مث خاک
    من همونم که اگه بی.تو باشه جون می.کنهمن نمازم تو رو هر روز دیدنه
    از لبت دوسِت دارم شنیدنه
    .
    (در این الگو، بندهای اول و دوم و بندهای سوم و چهارم مشابه یک.دیگر هستند و آن را به.صورت AABB نشان می.دهیم. همین ساخت به.صورت یک.درمیان هم استفاده می.شود؛ مثل ترانه.ی «جمعه» اثر شهیار قنبری / اسفندیار منفردزاده که در آن بندهای اول و سوم و دوم و چهارم همسان هستند که آن را Double Binary یا دوتاییِ مضاعف می.گویند و به.صورت ABAB نشان داده می.شود:
    .
    1. توی قاب خیس این پنجره.ها...
    2. نفسم در نمی.آد، جمعه.ها سر نمی.آد...
    3. عمر جمعه به هزار سال می.رسه...
    4. جمعه وقت رفتنه، موسم دل.کندنه...
    .
    شکل.های کوتاه.شده.ی این ترکیب یعنی AAB و ABB نیز در ترانه.های ایرانی استفاده.ی گسترده.ای دارد.
    .
    * برای جلو.گیری از سردرگمی، باز هم تأکید می.کنیم که در این.جا A و B نشان.گرِ یک «بند و ترجیع.بند» هستند، نه یک بند تنها.).
    2- بند-ترجیع.بند + پُل (AABA)
    ساخت سه.گانه (Ternary)
    این ساخت که «ساخت راک.اندرول» یا «فرم بیتل.ها» هم نامیده می.شود، دومین ساختِ پُرتولید و پُرمخاطب در جهان است. بسیاری از ترانه.های آشنای ایرانی (به.خصوص پس از شکل.گیریِ ترانه.ی نوین) در این ساخت نوشته شده.اند. پُل معمولاً در بخش سومِ آهنگ وارد می.شود؛ یعنی بعد از یک بند-ترجیع.بند و تکرار آن. اگر نگاهی به ساختمانِ ترانه.های موفق و مشهور یا به.اصطلاح «هیت» در جهان امروز داشته باشید، شاید بیش از همه با همین ساخت روبه.رو شوید.
    (در نظر داشته.باشید که در این الگو هم A به بندِ واحد اشاره ندارد و «بند و ترجیع.بند» را نشان می.دهد.)
    .
    نمونه.ی اول:
    حرف (شهیار قنبری / واروژان)
    (A) بند:
    اگه سبزم، اگه جنگل
    اگه ماهی، اگه دریا
    اگه اسمم همه.جا هست
    روی لب.ها تو کتابا
    اگه رودم، رود گَنگ.ام
    مث مریم اگه پاک
    اگه نوری به صلیب.ام
    اگه گنجی زیر خاک
    ترجیع.بند:
    واسه تو قد یه برگم
    پیش تو راضی به مرگم
    (A) بند:
    اگه پاکم مث معبد
    اگه عاشق مث هندو
    مث بندر واسه قایق
    واسه قایق مث پارو
    اگه عکسِ چِل.ستون.ام
    اگه شهری بی.حصار
    واسه آرش تیر آخر
    واسه جاده یه سوار
    ترجیع.بند:
    واسه تو قد یه برگم
    پیش تو راضی به مرگم
    (B) پُل:
    اگه قیمتی.ترین سنگ زمین.ام
    توی تابستون دستای تو برف.ام
    اگه حرفای قشنگ هر کتاب.ام
    برای اسم تو چندتا دونه حرف.ام
    اگه سیل.ام پیش تو قد یه قطره
    اگه کوه.ام پیش تو قد یه سوزن
    اگه تن.پوش بلند هر درخت.ام
    پیش تو اندازه.ی دگمه.ی پیرهن
    ترجیع.بند:
    واسه تو قد یه برگم
    پیش تو راضی به مرگم
    (A) بند:
    اگه تلخی مث نفرین
    اگه تندی مث رگبار
    اگه زخمی، زخم کهنه
    بغض یک در رو به دیوار
    اگه جام شوکرانی
    تو عزیزی مث آب
    اگه ترسی، اگه وحشت
    مث مردن توی خواب
    ترجیع.بند:
    واسه تو قد یه برگم
    پیش تو راضی به مرگم
    .
    (ترانه.ی «عطر تو» اثر شهیار قنبری / فرید زولاند نمونه.ی قابل اشاره.ی دیگری از این ساخت است که البته کلام بند چهارم آن، تکرار کامل بند دوم است.)
    .
    نمونه.ی دوم:
    دریایی (ایرج جنتی عطایی / واروژان)
    (A) بند:
    کمکم کن، کمکم کن، نذار این.جا بمونم تا بپوسم
    کمکم کن، کمکم کن، نذار این.جا لب مرگ.و ببوسم
    کمکم کن، کمکم کن، عشق نفرینی بی.پروایی می.خواد
    ماهیِ چشمه.ی کهنه هوای تازه.ی دریایی می.خواد
    ترجیع.بند:
    دل من دریاییه، چشمه زندونه برام
    چکه چکه.های آب مرثیه.خونه برام
    تو رگام به جای خون شعر سرخ رفتنه
    تن به موندن نمی.دم، موندنم مرگ منه
    (B) پُل:
    عاشقم مثل مسافر عاشقم، عاشق رسیدن به انتها
    عاشق بوی غریبانه.ی کوچ، تو سپیده.ی غریب جاده.ها
    من پر از وسوسه.های رفتنم، رفتن و رسیدن و تازه.شدن
    توی یک سپیده.ی طوسیِ سرد، مسخِ یک عشق پر.آوازه شدن
    (A) بند:
    کمکم کن، کمکم کن، نذار این گم.شده از پا در بیاد
    کمکم کن، کمکم کن، خرمن رخوت من شعله می.خواد
    کمکم کن، کمکم کن، من و تو باید به فردا برسیم
    چشمه کوچیکه برامون، ما باید بریم به دریا برسیم
    ترجیع.بند:
    دل ما دریاییه، چشمه زندون.مونه
    چکه چکه.های آب مرثیه.خون.مونه
    تو رگ بودن ما شعر سرخ رفتنه
    کمکم کن که دیگه وقت راهی.شدنه
    .
    (در تعداد زیادی از ترانه.های ایرانی از جمله همین مورد، «پُل» در بخش دوم می.آید و بخش سوم تکرار بخش اول است. در واقع این ساخت نسبت به استاندارد AABA یک بند کمتر دارد و الگوی آن را می.شود به این شکل نشان داد: ABA)
    .
    ***
    .
    هرچند ساخت.های ترانه به این موارد محدود نمی.شود، اما اکثریت قریب به اتفاق ترانه.های موسیقیِ مردمی را می.توان در این ال...ا ترسیم کرد. در ضمن، این ساخت.ها را نباید مطلق و کاملاً بسته دید و همان.طور که در توضیح نمونه.ها اشاره شد، این ال...ا منعطف بوده و با بسط یا تغییر در آنها، بدون برهم.زدن شاکله.ی ترانه می.توان دست به نوآوری زد و مطابق با ویژگی.های کلام و موسیقی، فرم.هایی تازه ایجاد کرد. همین.طور می.توان از ساخت.های پویا و متنوع (Variational) استفاده کرد که هرچند مانند ساخت.های ذکر شده دارای بخش.بندی (Sectional) هستند و برپایه.ی فرم.های رایج شکل. گرفته.اند، اما کمتر به تکرار پایبند بوده و بر مبنای گسترشِ تم شکل می.گیرند.
    در پایان این بحث، نمونه.هایی را بررسی می.کنیم که با تغییر در ساخت.های استاندارد، ساخت.های تازه و متفاوتی ایجاد کرده.اند.

    .
    نمونه.ی اول (AABAB):
    چشم من (اردلان سرفراز / حسن شماعی.زاده)
    بند:
    چشم من بیا من.و یاری بکن
    گونه.هام خشکیده شد کاری بکن
    غیر گریه مگه کاری می.شه کرد؟
    کاری از ما نمی.آد، زاری بکن
    ترجیع.بند:
    اون.که رفته، دیگه هیچ.وقت نمی.آد
    تا قیامت دل من گریه می.خواد
    بند:
    هر چی دریا رو زمین داره خدا
    با تموم ابرای آسمونا
    کاشکی می.داد همه رو به چشم من
    تا چشام به حال من گریه کنن
    ترجیع.بند:
    اون.که رفته، دیگه هیچ.وقت نمی.آد
    تا قیامت دل من گریه می.خواد
    پُل:
    قصه.ی گذشته.های خوب من
    خیلی زود مثلِ یه خواب تموم شدن
    حالا باید سر رو زانوم بذارم
    تا قیامت اشک حسرت ببارم
    دل هیشکی مث من غم نداره
    مث من غربت و ماتم نداره
    حالا که گریه دوای دردمه
    چرا چشمام اشکش.و کم می.آره
    بند:
    خورشید روشن ما رو دزدیدن
    زیر اون ابرای سنگین کشیدن
    همه.جا رنگ سیاه ماتمه
    فرصت موندن.مون خیلی کمه
    ترجیع.بند:
    اون.که رفته، دیگه هیچ.وقت نمی.آد
    تا قیامت دل من گریه می.خواد
    پُل:
    سرنوشت چ... کوره، نمی.بینه
    زخم خنجرش می.مونه تو سینه
    لب بسته، سینه.ی غرق به خون
    قصه.ی موندن آدم همینه
    ترجیع.بند:
    اون.که رفته، دیگه هیچ.وقت نمی.آد
    تا قیامت دل من گریه می.خواد
    .
    (این ترانه الگویی نزدیک به AABA دارد؛ یعنی بند-ترجیع.بند (A) دوبار تکرار می.شود و به پُل (B) می.رسیم. اما پُل دوبخشی و دوبرابرِ بندها است. بعد از پُل، دوباره به A برمی.گردیم و طبق استاندارد AABA قطعه باید تمام شود. اما یک.بار دیگر با پُل (B) مواجه می.شویم. البته این.بار فقط بخش دوم آن را می.شنویم و آهنگ با تکرارِ ترجیع.بند تمام می.شود.)
    .
    نمونه.ی دوم (ABCBACB)
    مخلوق (منصور تهرانی / حسن شماعی.زاده)
    بند:
    داغ یک عشق قدیم.و اومدی تازه کردی
    شهر خاموش دلم رو تو پرآوازه کردی
    آتش این عشق کهنه دیگه خاکستری بود
    اومدی وقتی تو سینه نفس آخری بود
    ترجیع.بند:
    به عشق تو زنده بودم
    من.و کشتی، دوباره زنده کردی
    دوسِت داشتم، دوسَم داشتی
    من.و کُشتی، دوباره زنده کردی
    نیم.بند:
    تا تویی تنها بهانه واسه زنده بودنم
    من به غیر از خوبیِ تو مگه حرفی می.زنم
    بند:
    عشقت به من داد عمر دوباره
    معجزه با تو فرقی نداره
    تو خالقِ من بعد از خدایی
    در خلوت من تنها صدایی
    ترجیع.بند:
    به عشق تو زنده بودم
    من.و کشتی، دوباره زنده کردی
    دوسِت داشتم، دوسَم داشتی
    من.و کُشتی، دوباره زنده کردی
    بند:
    رفته بود هر چی که داشتیم دیگه از خاطر من
    کهنه شد اسم قشنگت میون دفتر من
    من فراموش کرده بودم همه روزای خوب.و
    اومدی آفتابی کردی تن سرد غروب.و
    بند:
    عشقت به من داد عمر دوباره
    معجزه با تو فرقی نداره
    تو خالق من بعد از خدایی
    در خلوت من تنها صدایی
    ترجیع.بند:
    به عشق تو زنده بودم
    من.و کشتی، دوباره زنده کردی
    دوسِت داشتم، دوسَم داشتی
    من.و کشتی، دوباره زنده کردی
    .
    (در این ترانه ابتدا یک بند (A) و ترجیع.بند (B) می.شنویم، در بخش بعد یک بند تازه که نیم.بندی هم به ابتدای آن اضافه شده (C) و بعد دوباره ترجیع.بند (B). اما بخش سوم ترکیب چیزهایی است که تابه.حال شنیده.ایم: بند اول (A) تکرار می.شود، بعد از آن بند دوم (C) و باز به.ترجیع.بند (B) می.رسیم.)
    .
    نمونه.ی چهارم (ABCB’CB’)
    هزار و یک شب (اردلان سرفراز / فرید زولاند)
    بند:
    اگرچه جای دل دریای خون در سینه دارم
    ولی در عشق تو دریایی از دل کم می.آرم
    اگرچه روبه.رویی مث آیینه با من
    ولی چشمام بَسَم نیست برای سیر دیدن
    ترجیع.بند:
    نه یک دل، نه هزار دل، همه. دل.های عالم
    همه دل.ها رو می.خوام که عاشق تو باشم
    بند:
    تویی عاشق.تر از عشق، تویی شعر مُجسّم
    تو باغ قصه از تو سحر گل کرده شبنم
    تو چشمات خواب مخمل، شراب ناب شیراز
    هزار مِی.خونه آواز، هزار و یک شب راز
    ترجیع.بند:
    می.خوام تو رو ببینم، نه یک بار، نه صد بار، به تعداد نفس.هام
    برای دیدن تو نه یک چشم، نه صد چشم، همه چشما رو می.خوام
    بند:
    تو رو باید مث گل نوازش کرد و بویید
    با هرچی چشم تو دنیاست فقط باید تو رو دید
    تو رو باید مث ماه رو قله.ها نگا کرد
    با هرچی لب تو دنیاست تو رو باید صدا کرد
    ترجیع.بند:
    می.خوام تو رو ببینم، نه یک بار، نه صد بار، به تعداد نفس.هام
    برای دیدن تو نه یک چشم، نه صد چشم، همه چشما رو می.خوام
    .
    (در ابتدای این ترانه، بندی را می.شنویم که دیگر تکرار نمی.شود و در بندهای بعد با مشابه آن روبه.روییم. اما نکته.ی جالب این.جاست که در بخش دوم برای ترجیع.بند هم جایگزین معرفی می.شود. بخش سوم، تکرار همین بخش است).
    .
    نمونه.ی پنجم (ABCD):
    • (ایرج جنتی عطایی / اسفندیار منفردزاده)
    • .
    یک سقف پابرجا، محکم.تر از آهن
    سقفی که تن.پوش هراس ما باشه
    تو سردیِ شب.ها لباس ما باشهواسه لمس تپش دل.واپسی
    برای شرم لطیف آینه.ها
    واسه پیچیدن بوی اطلسیاز تو و از خواستن تو، می.گم و دوباره می.گم
    زندگی.م.و زیر این سقف با تو اندازه می.گیرم
    گُم می.شم تو معنی تو، معنی تازه می.گیرمیه افق، یه بی.نهایت، کم.ترین فاصله.مونهسقفی برای ما، حتی مقوایی
    تو فکر یک سقف.ام، یک سقف بی.روزن
    سقفی برای عشق، برای تو با من!واسه لمس تپش دل.واپسی
    برای شرم لطیف آینه.ها
    واسه پیچیدن بوی اطلسیلُختیِ پنجره.هاش.و می.پوشونه پیرهن تو
    زیر این سقف خوبه عطر خودفراموشی بپاشیم
    آخر قصه بخوابیم، اول ترانه پاشیمیه افق، یه بی.نهایت، کم.ترین فاصله.مونه
    .
    (در هر بخش از این ترانه با چند بند متفاوت مواجه.ایم. علاوه بر دو بند ناهمسان، سَکّو هم اضافه شده و عملاً هر بخش شامل چهار بند متفاوت می.شود. در نتیجه، با بخش.هایی طولانی اما متنوع مواجه.ایم که در ساخت «دوبند-سَکّو-ترجیع.بند» ارائه شده.است.)
    .
    .
    نمونه.ی ششم (ABCDEC)
    گل گلدون (فرهاد شیبانی / فریبرز لاچینی)
    بند:
    گل گلدون من شکسته در باد
    تو بیا تا دلم نکرده فریاد
    گل شب.بو دیگه شب بو نمی.ده
    کی گل شب.بو رو از شاخه چیده
    بند:
    گوشه.ی آسمون، پل رنگین.کمون
    من مث تاریکی، تو مثل مهتاب
    اگه باد از سر زلف تو نگذره
    من می.رم گم می.شم تو جنگل خواب
    ترجیع.بند:
    گل .گلدون من، ماه ایوون من
    از تو تنها شدم چو ماهی از آب
    گل هر آرزو رفته از رنگ و بو
    من شدم رودخونه دلم یه مرداب
    بند:
    آسمون آبی می..شه
    اما گل خورشید، رو شاخه.های بید
    دلش می.گیره
    دره مهتابی می.شه
    اما گل مهتاب، از برکه.های آب
    بالا نمی.ره
    بند:
    تو که دست تکون می.دی
    به. ستاره جون می.دی
    می.شکفه گل از گل باغ
    وقتی چشمات هم می.آد
    دو ستاره کم می.آد
    می.سوزه شقایق از داغ
    ترجیع.بند:
    گل .گلدون من، ماه ایوون من
    از تو تنها شدم چو ماهی از آب
    گل هر آرزو رفته از رنگ و بو
    من شدم رودخونه دلم یه مرداب
    .
    (در هر بخش از این ترانه دو بند با کلام و ملودیِ مستقل وجود دارد که در نهایت به یک ترجیع.بند می.رسد. در واقع، جز ترجیع.بند با هیچ بند تکراری مواجه نیستیم و در طول آهنگ چهار بند متفاوت را همراه ترجیع.بند -مجموعاً 5 بند مجزا- می.شنویم.)
    .
    * این مطلب در دو جلسه.ی نخست «کارگاه آزاد ترانه» که دوره.ی اول آن با عنوان «دوره.ی مقدماتی ترانه.سازی و ترانه.سرایی» در کانون ادبیات ایران در جریان است، ارائه شده.

    ادامه در منبع : تنها کاربران عضو قادر به مشاهده لینکها هستند ، برای مشاهده و دانلود لینکها از اینجا ثبت نام کنید


    #1 ارسال شده در تاريخ ۱۳۹۴/۰۷/۲۰ در ساعت 13:20

  2. # ADS
    مجری تبلیغات
    تاریخ عضویت
    -
    نوشته ها
    -
    فروشگاه آنلاین کیوبیس با سیستم پرداخت آنلاین و ارسال به سراسر نقاط ایران ، شهرستانها و روستاها در کمترین زمان ممکن ، فروش vst وی اس تی ارزان و با کیفیت ، فروش سمپل و پلاگین های جدید آهنگسازی
    خرید وی اس تی خرید vst فروش vst وی اس تی فروش وی اس تی وی اس تی دانلود وی اس تی آپلود عکس

    بی نظیرترین آموزش فارسی نرم افزار کیوبیس ( سطح مقدماتی )
    آموزش فارسی کار با نرم افزار کیوبیس (سطح پیشرفته)
    آموزش فارسی CUBASE 5 & NUENDO4
    آموزش فارسی تکمیلی NUENDO5.5, CUBASE 6.5
    آموزش فارسی Ableton Live 9
    آموزش فارسی سونار Sonar X2,X3
    آموزش فارسی Cubase Elements 7

    آموزش فارسی protools 10
    آموزش فارسی Logic Pro X2 لاجیک
    آموزش فارسی Studio one استودیو وان
    آموزش فارسی BAND IN A BOX 2015
    آموزش فارسی Guitar Pro 6
    آموزش فارسی ضبط افکت میکس و مستر صدا ADOBE AUDITION CS5.5
    آموزش فارسی یک پروژه تنظیم آهنگ از ابتدا تا انتها

    آموزش فارسی اف ال استودیو FL Studio 12
    آموزش فارسی سمپلر کانتکت Native instrument Kontakt 5
    آموزش فارسی تصویری امنیسفر OMNISPHERE
    آموزش فارسی تخصصی تنظیم حرفه ای موسیقی
    آموزش فارسی موسیقی الکترونیک Steinberg Sequel
    آموزش فارسی تکنیکهای حرفه ای وکال همراه با آموزش Melodyne
    آموزش فارسی تکنیکهای رکورد صدا در استودیو موسیقی
    آموزش فارسی 101 ترفند حرفه ای میکس + مستر آهنگ با ایزوتوپ اوزون 7 izotope ozone
    آموزش فارسی جامع مسترینگ آهنگ Izotop Ozone 6 + tracks
    آموزش فارسی Fab Filter+Waves +Slate Digital

    آموزش کامل مراحل ساخت آهنگ از ابتدا تا انتها
    آموزش فارسی آهنگسازی در یک هفته
    آموزش فارسی تنظیم حرفه ای موسیقی
    آموزش فارسی مولتی مدیا تصویری مبانی موسیقی
    آموزش فارسی تنظیم و ارکستراسیون آهنگ
    آموزش فارسی فالش گیری و فاصله سازی صدای خواننده
    آموزش خوانندگی پاپ به زبان فارسی
    آموزش آهنگسازی در سبکهای پاپ، هیپ هاپ رپ،ترنس،هاوس،بلوز،جاز،راک

    آموزش فارسی میکس حرفه ای آهنگ
    آموزش فارسی میکس و مسترینگ حرفه ای
    آموزش فارسی یک پروژه میکس و مستر آهنگ از ابتدا تا انتها
    آموزش فارسی ریتم سازی در موسیقی
    آموزش فارسی ساخت بیت در موسیقی
    آموزش فارسی صداسازی با سینتی سایزرها
    آموزش فارسی فالش گیری و فاصله سازی صدای خواننده
    آموزش فارسی ساخت استودیوی موسیقی خانگی

    خرید وی اس تی پیانو spitfire audio hans zimmer piano
     

جستجو شده ها

Nobody landed on this page from a search engine, yet!

تا این لحظه 1 کاربر از این تاپیک دیدن کرده اند

فقط اعضا گروه ویژه vip و مدیران قادر به دیدن اسامی بازدیدکنندگان تاپیک هستند

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید

کپی از مطالب سایت مجاز نمیباشد و پیگرد قانونی دارد

cubase.ir

BACK TO TOP
وی اس تی